Âlim kelimesi Arapça'daki "bilmek" anlamında olan "A-lime" kökünden türetilmiştir. İslâm'da âlim; Allah'ın kitabı Kur'an-ı Kerîm başta olmak üzere Resulullah'ın hadîslerini ve bütün sünnetini bilen, diğer İslâmî ilimlerden gerektiği şekilde haberdar olup ileri seviyede bir bilgi birikimine ulaşmış kimseye denir.
Allah'ın isimlerinden (esmâ-i hüsnâ) biri. Allah'ın isimleri için kullanılan bir tabir.
Âlim insan; dinî bilgi birikimi yüksek olup, bu birikimi yaşayışına da yansıtabilen kişidir. Hayatındaki nefsani davranışlardan arınıp, kendini Allah yoluna adamış ve bu yolda bilgi birikimini arttıran, yaşayışını buna göre düzenleyen kişiler Allah'ın izni ile âlim olabilir. Her ortamda âlim yetişebilir.
İlâhî bir sıfat olarak “Allah'ın gerek duyular âlemine gerekse duyu ötesine ait bütün nesne ve olayları bilmesi” diye tanımlanabilir. Kur'an'da Allah'ın en yetkin şekliyle bilen bir varlık olduğu alîm, habîr, şehîd, hâfız, muhsî, vâsi' gibi isimlerle ifade edilmiştir.
Hanefî mezhebi - Ebu Hanife (699-767) Mâlikî mezhebi - Mâlik bin Enes (712-795) Şâfî'î mezhebi - Şafii (767-820) Hanbelî mezhebi - Ahmed bin Hanbel (780-855)
Âlim kelimesi Arapça'daki "bilmek" anlamında olan "A-lime" kökünden türetilmiştir. İslâm'da âlim; Allah'ın kitabı Kur'an-ı Kerîm başta olmak üzere Resulullah'ın hadîslerini ve bütün sünnetini bilen, diğer İslâmî ilimlerden gerektiği şekilde haberdar olup ileri seviyede bir bilgi birikimine ulaşmış kimseye denir.
Fen ve tıp alanlarında uzmanlaşmış olan kimselerin âlim vasfını kazanmaları da dini ilimlerde yeterli bilgiye sahip olmaları ve bunu mesleklerinde ve hayatlarında, insanlığa hizmette temel kaynak olarak kullanabilmelidirler. İslam âlimi edep ve tevazu sahibi olmalıdır. Edep sahibi olmayan insan âlim kabul edilemez.
Hayyan, Ebû Bekir er-Razi, Harezmi, İbn Heysem, Uluğ Bey, Piri Reis, Ferazi, Ferganî, Birûnî, Sabit b. Kurrâ, İbn Battuta, Evliya Çelebi, Kindî, Farabi, İbn Sina, İbn Rüşd, Gazzali gibi her biri dünyaca ünlü bilim adamları yetiştirerek insanlığın her yönden gelişmesine büyük katkıda bulunmuştur.
Herkese âlim denmez. Hakiki âlim, Kur'an-ı kerimi ve hadis-i şerifleri açıklayacak kadar derin ilim sahibi, dinde söz sahibi olduğu bildirilen, yetkili ve yüksek insandır. Çok ilmi olduğu hâlde, hakkı bâtıldan ayıramayan, hakiki âlim değildir.
ilim ile malumatı, irfan ile ilmi sakın birbirine karıştırma! malumat sahibine bilgiç denir, ilim sahibine bilgin, irfan sahibine bilge.
