Koyunluca Ahmed'in oğlu Nu'man Efendi, nam-ı diğer “Kutbü'l-evliyâ eş-Şeyh el-Hâc Bayram el-Ankaravî” sağlığında Anadolu coğrafyasını manevi nüfuzu altına alanlardandı.
Hemen söyleyelim: Fatih Zeyrek'te Mehmed Emin Tokadî Hazretleri, Eyüp Nişanca'da Murad-ı Münvezî Hazretleri ve Üsküdar'da Abdülfettah Bağdadî Akrî Hazretleri. Ramazan'ı fırsat bilip türbe gezenler için haberimize konu edindiğimiz bu ulu zatların kabirlerine gitmenizi de tavsiye ederiz.
Abdülkadir Geylani, 1166'da Bağdat'ta vefat etti. Türbesi Bağdat'tadır. Muhyiddîn, Kutb-i Rabbânî, Kutb-i a'zam, Gavs, Gavs-ül a'zam, Sultân-ul-evliyâ (evliyaların sultanı) olarak da anılır.
Kur'an'da "Bilesiniz ki, Allah'ın dostlarına hiçbir korku yoktur. Onlar üzülmeyeceklerdir de." ayetinde "Allah dostları" olarak geçen, "bütün sözleri, işleri ve ahlâkı, İslam dîninin bildirdiği gibi olan, Allah'ın ve peygamber'in kendilerini sevdiğine inanılan kimselere veli ve bunun çoğulu olarak evliyâ denir.
EYYÜB ( AS) : Ziraatçı idi. HZ. LUD (AS) : Tarihçi idi. Seyyahların, Evliya çelebilerin piridir.
Tasavvuf kitaplarında sıkça kullanılan Aktab-ı Erbaa (Dört Kutub), ekseriyetle genellikle Abdülkadir Geylani, Ahmet Rufai, Ahmet Bedevi ve İbrahim Desuki'yi dile getirir. Bazen Ebu'l-Hasan eş-Şazeli (İbrahim Desuki yerine) dördüncü kutub olarak anılır.
Uzun Evliya veya Şeyh Ömer Halveti, Şeyh Ahi Mehmed Binnur'un müridlerinden biri, türbesi sahilde Ortaçeşme, Beykoz, İstanbul'dadır. Mahalle halkı tarafından saygı ve sevgi ile karşılanıp, türbesi otobüs durağına yakın olduğu için birçok insan tarafından fatiha okunarak geçilmektedir.
"Hatemü'l-Evliya" tesmiyesi "Hatemü'l-Enbiyadan" mülhem olarak kullanılmıştır. "Hatemü'l-Evilya"dan maksat, Hz Mehdi'dir. Bu ismin verilmesinin sebebi ise, Mehdi'den sonra gelecek olan evliyaların, Mehdi'nin hizmet dairesine tabi olacakları ve ondan feyizlerini alacakları, demektir.
Her dönemde olduğu gibi günümüzde de evliyalar bulunmaktadır. buyurarak her mü'minin veli olduğunu bildirir. Veli, dost, yani Allah dostu demektir.
İlk kadın evliyalardan, Mısır'ın başkenti Kahire'de 2013'te yaşanan olayların sembolü olan Râbia el-Adeviyye'nin hayat öyküsünden örnekler veren Prof. miriam cooke, Hindistan'da yaşayan kadın evliya Bibi Fatma ve Leyla Ayşe'nin hayatlarından ve benzerliklerinden söz etti.
