İntibah ya da diğer adıyla Sergüzeşt-i Ali Bey, Namık Kemal'in Kıbrıs/Magosa'daki sürgün döneminde kaleme aldığı “ilk edebi roman” olma özelliği taşıyan eseri.
İlk Türk roman yazarı Tanzimat Edebiyatı temsilcilerinden biri olan Şemsettin Sami'dir. Seydi Yahya ve Kamusu'l Alam, Şemsettin Sami'nin diğer önemli eserleri arasında yer alıyor.
-Türk edebiyatında ilk yerli roman Şemsettin Sami'nin Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat adlı eseridir. -Türk edebiyatında ilk edebi roman Namık Kemal'in İntibah adlı eseridir. -Türk edebiyatında ilk realist roman Recaizade Mahmut Ekrem'in Araba Sevdası adlı eseridir.
11. yüzyılın başlarından günümüze ulaşan ve kurgusal bir biçimde ilerleyen Murasaki Shikibu'nun Japonca eseri Genji'nin Hikâyesi, kendisinden önce de uzun kurgusal metinler bulunmakla birlikte, zaman zaman tarihin ilk romanı olarak değerlendirilir.
Dünya Edebiyatında ilk roman örneği Genji'nin Hikayesi adlı kitaptır. Her ne kadar kitabın adında ''hikaye'' kelimesi geçse de bu kitap roman türündeki ilk eser kabul edilir. O dönemde henüz ''roman'' ile ''hikaye'' arasında bir ayrım söz konusu olmadığı için kitap ''Genji'nin Hikayesi'' adıyla yayımlanmıştır.
Batılı anlamda ilk tarihsel Türkçe roman, Tanzimat Edebiyatı yazarlarından Namık Kemal'in Cezmi'sidir. Onun ilk basımı 1880'de yapılmıştır. Roman Türk edebiyatının ilk tarihi romanı olma özelliği taşır.
Ahmet Mithat Efendi, Türk edebiyatının ilk örneğini olan Letaif-i Rivayat adlı eserini topluma kazandırmıştır.
İslamiyet'in Türklerce kabulünden sonraki bilinen ilk Türkçe yazılı eser, 11. yüzyılda Yusuf Has Hacib'in Doğu Karahanlı hükümdarı Tabgaç Uluğ Buğra Kara Han'a atfen Eski Türkçe olarak bilinen Karahanlı Türkçesi ile yazdığı ve takdim ettiği Kutadgu Bilig'dir.
Karabibik, Nabizâde Nâzım'ın 1890'da yayınladığı gerçekçi köy romanıdır. İlk Türkçe köy romanı olarak kabul edildiği için Türk edebiyatında önemli bir yeri vardır. Beş bölümden oluşan eser, roman değil, uzun öykü ya da roman denemesi olarak da sınıflandırılabilir.
Bilinen ilk öykü örneği ise İtalyan yazar Giovanni Boccaccio'nun Decameron adlı eseridir. Eser temel olarak 1348 yılında İtalya'da ortaya çıkan bir veba salgınını konu alır.
